HEIC và JPEG: Vì sao ảnh không mở được và cách quay lại JPEG
Ảnh không mở được vì HEIC là định dạng mới hơn mà một số thiết bị và chương trình không đọc được, trong khi JPEG mở được gần như ở mọi nơi. Cài đặt camera "Most Compatible" (Tương thích nhất) của Apple lưu JPEG thay thế, và Apple có thể tự động chuyển HEIC khi bạn chia sẻ cho thiết bị không hỗ trợ nó.
1. HEIC thực sự là gì
HEIC (đôi khi viết là HEIF) là định dạng ảnh hiện đại, được thiết kế để lưu ảnh với dung lượng nhỏ hơn JPEG mà vẫn giữ chất lượng hình ảnh tương tự. Tài liệu hỗ trợ của Apple mô tả trực tiếp cài đặt này: trên iPhone và iPad tương thích, có lựa chọn định dạng camera giữa "Most Compatible", sẽ "dùng định dạng JPEG hoặc H.264", và "High Efficiency", dùng "các định dạng HEIF và HEVC tiết kiệm dung lượng". Cụm "tiết kiệm dung lượng" trong câu đó có ý nghĩa thật: ảnh HEIC thường chiếm ít bộ nhớ hơn đáng kể so với JPEG có chất lượng tương đương, và đó chính là lý do Apple đặt nó làm mặc định.
Tài liệu kỹ thuật của chính Android Open Source Project xác nhận HEIC là một định dạng có thật, được tiêu chuẩn hóa, không phải độc quyền của Apple: tài liệu mô tả HEIC là "một nhãn riêng của mã hóa video hiệu suất cao (HEVC) thuộc định dạng tệp ảnh hiệu suất cao (HEIF) theo quy định trong ISO/IEC 23008-12", và nêu rằng thiết bị chạy Android 10 trở lên hỗ trợ nó, miễn là thiết bị có bộ mã hóa phần cứng phù hợp.
2. Vì sao chia sẻ ảnh HEIC đôi khi bị lỗi
Tài liệu của Apple nêu cụ thể điều gì xảy ra khi bạn chia sẻ tệp HEIF hoặc HEVC: "Nếu chia sẻ phương tiện này bằng các cách khác, như AirDrop, Messages hoặc email, và thiết bị nhận không hỗ trợ các định dạng phương tiện mới hơn, phương tiện có thể được tự động chia sẻ ở định dạng tương thích hơn, như JPEG hoặc H.264." Hãy để ý cách diễn đạt có điều kiện: việc chuyển đổi này chỉ xảy ra khi chính hệ thống của Apple phát hiện thiết bị kia không xử lý được HEIC, và chỉ qua một số đường chia sẻ nhất định. Nếu bạn chia sẻ tệp theo cách bỏ qua bước chuyển đổi tự động đó, ví dụ chuyển tệp trực tiếp thay vì AirDrop hay Messages, thiết bị nhận có thể nhận tệp HEIC gốc mà không chuyển đổi gì, và nếu thiết bị hoặc phần mềm đó không hỗ trợ HEIC thì sẽ không mở được đúng cách.
Đó cũng là lý do cùng một tấm ảnh có thể hoạt động khác nhau tùy cách gửi: AirDrop sang iPhone của bạn bè thì mở bình thường, nhưng sao chép thủ công sang máy Windows cũ không có phần mềm xem ảnh hỗ trợ HEIC thì có thể không mở được cho đến khi chuyển đổi.
3. Quay lại JPEG ngay ở cấp camera
Nếu sự cố tương thích HEIC xảy ra đủ thường xuyên để gây phiền, tài liệu của Apple hướng dẫn chính xác cách đổi mặc định về JPEG tại nguồn: "Mở Settings, sau đó chạm Camera. Chạm Formats, rồi chạm Most Compatible." Apple lưu ý tùy chọn này "chỉ có trên iPhone và iPad có thể quay chụp ở định dạng HEIF hoặc HEVC", nghĩa là mọi ảnh và video mới từ nay sẽ được lưu thẳng thành JPEG và H.264, bỏ qua hoàn toàn bước chuyển đổi thay vì trông chờ nó diễn ra đúng mỗi lần bạn chia sẻ tệp.
4. Chuyển đổi từng tệp sau khi đã chụp
Với ảnh đã chụp bằng HEIC và cần chuyển từng tấm một, tài liệu của Apple mô tả cách xuất thủ công: "Nếu bạn mở ảnh HEIF trong Photos hoặc Preview trên máy Mac, hãy chọn File > Export, rồi chọn một định dạng như JPEG hoặc PNG trước khi lưu." Đây là cách phù hợp khi bạn chỉ cần chuyển một vài ảnh cụ thể chứ không muốn đổi định dạng mặc định của camera về sau.
5. Vì sao tình hình trên Android hơi khác
Vì hỗ trợ HEIC trên Android phụ thuộc vào cả phiên bản hệ điều hành Android (10 trở lên, theo tài liệu của Android Open Source Project) lẫn bộ mã hóa phần cứng của từng thiết bị, nên khả năng tương thích HEIC kém đồng nhất giữa các điện thoại Android so với iPhone, nơi Apple kiểm soát cả phần cứng lẫn phần mềm. Nếu bạn đang xử lý tệp HEIC không mở được trên thiết bị Android, kiểm tra phiên bản Android và cài đặt camera của thiết bị đó là bước đầu hợp lý, vì định dạng này không được đảm bảo trên mọi điện thoại Android như thường thấy ở các iPhone gần đây.
6. Hướng dẫn quyết định đơn giản
- Giữ mặc định (High Efficiency/HEIC) nếu bạn chủ yếu xem và chia sẻ ảnh trong hệ sinh thái của Apple (iPhone sang iPhone, iCloud Photos), nơi tài liệu của Apple xác nhận định dạng và độ phân giải được giữ nguyên và được hỗ trợ rộng rãi.
- Chuyển sang Most Compatible (JPEG) nếu bạn thường xuyên gửi ảnh cho người dùng thiết bị cũ, thiết bị không phải Apple, hoặc phần mềm không xử lý HEIC đáng tin cậy, để không phải trông chờ chuyển đổi tự động diễn ra đúng mỗi lần.
- Chuyển đổi từng tệp thủ công qua tùy chọn Export của Photos hoặc Preview khi bạn chỉ cần một bản sao JPEG dùng một lần của một ảnh HEIC cụ thể, thay vì đổi định dạng mặc định của camera.
7. Điểm chính cần nhớ
- HEIC (HEIF) là định dạng ảnh được tiêu chuẩn hóa, tiết kiệm dung lượng, không phải định dạng độc quyền của Apple, và được hỗ trợ trên Android 10 trở lên với phần cứng phù hợp.
- Cơ chế chia sẻ và chuyển đổi của Apple chỉ đảm bảo tự động chuyển sang JPEG qua các đường cụ thể như AirDrop, Messages hoặc email; các cách chuyển tệp khác có thể không chuyển đổi gì cả.
- Đổi định dạng camera của iPhone sang "Most Compatible" trong Settings > Camera > Formats sẽ lưu mọi ảnh về sau thẳng thành JPEG, không phụ thuộc vào chuyển đổi tự động.
- Từng ảnh HEIC có thể được chuyển thủ công sang JPEG hoặc PNG qua tùy chọn Export của ứng dụng Photos hoặc Preview trên máy Mac.
- Hỗ trợ HEIC trên Android khác nhau tùy thiết bị vì phụ thuộc cả phiên bản Android lẫn bộ mã hóa phần cứng của điện thoại, không đồng nhất như trên các iPhone gần đây.