Cách trồng cà chua trong chậu ở ban công hoặc sân hiên
Cà chua trồng chậu phụ thuộc vào ba lựa chọn: giống, thứ bỏ vào chậu và việc tưới đều đặn. Loại sinh trưởng hữu hạn (dạng bụi) hợp với chậu, còn loại sinh trưởng vô hạn cần cọc hoặc lồng đỡ và vật chứa lớn hơn xô 5 gallon.
1. Bước 1: Chọn kiểu sinh trưởng phù hợp
Khuyến nông của Đại học Bang South Dakota (SDSU) chia cà chua thành hai thói quen sinh trưởng chính, và sự khác biệt này trong chậu quan trọng hơn bất kỳ nơi nào khác:
- Cà chua hữu hạn (determinate, "dạng bụi") ngừng lớn khi đã đậu quả và cho thu hoạch trong thời gian ngắn. Chúng thường thấp hơn, thường không cần cọc, và SDSU cho biết chúng hợp với chậu. Một số còn được bán dưới tên giống lai "patio".
- Cà chua vô hạn (indeterminate) tiếp tục lớn và ra quả đến khi có sương giá. Chúng cho nguồn quả đều suốt mùa nhưng cần cắm cọc hoặc đặt lồng.
- Các giống bán hữu hạn (semi-determinate) nằm ở giữa.
Gói hạt giống hoặc thẻ cây sẽ cho biết thuộc loại nào. Hướng dẫn trồng chậu của Khuyến nông Đại học Wisconsin (UW) bổ sung rằng cái giá của loại hữu hạn là mùa thu hoạch ngắn hơn, có thể hợp hoặc không hợp với bạn. UW cũng lưu ý nhiều giống nay được lai tạo riêng cho chậu, có giống rất nhỏ, có giống ra quả nhanh, và có giống chỉ là phiên bản gọn của các giống quen thuộc.
Lời khuyên về kích cỡ của UW xuất phát từ thói quen sinh trưởng: cây vô hạn cần vật chứa lớn hơn xô 5 gallon, còn các giống hữu hạn nhỏ hơn có thể trồng trong xô 5 gallon.
2. Bước 2: Đổ vào chậu hỗn hợp phù hợp
Hướng dẫn trồng cà chua trong vật chứa của UW khuyên dùng "hỗn hợp trồng cây" không đất đóng bao, nhẹ hơn đất vườn nên bạn có thể di chuyển chậu, và không mang bệnh. Danh sách cần mua cho một cây:
- Một vật chứa ít nhất bằng xô 5 gallon
- 25 quart hỗn hợp trồng cây
- 1/4 cốc phân tan chậm
UW cũng khuyên thêm vôi làm vườn vào hỗn hợp, khoảng 1 cốc cho mỗi vật chứa 5 gallon, điều chỉnh theo thể tích, để cây có đủ canxi. Bước canxi này gắn trực tiếp với vấn đề phổ biến nhất của cà chua trồng chậu, ở bên dưới.
Sau lần tưới đầu tiên, UW nói nên chừa khoảng 1 inch ở trên miệng vật chứa để nước không chảy thẳng khỏi bề mặt.
3. Bước 3: Bón phân suốt mùa
UW chỉ ra rằng hỗn hợp không đất có thể không giữ đủ dưỡng chất cho cả mùa. Hãy xem nhãn trên bao; nếu cần bón thêm, dùng phân hòa tan thêm khi tưới hoặc sản phẩm tan chậm trộn trước khi trồng. Chậu nhỏ cần bón bổ sung nhiều hơn chậu lớn.
SDSU thêm cảnh báo không lạm dụng đạm. Lá rất sẫm, gần như xanh đen, có thể báo hiệu thừa đạm, dẫn đến lá um tùm nhưng ít quả, chín chậm hơn, và thối đít quả nhiều hơn.
4. Bước 4: Phòng thối đít quả
Thối đít quả (blossom end rot) là mảng sẫm màu, dai như da hình thành ở đáy quả. SDSU và Khuyến nông Đại học Illinois đều nhấn mạnh rằng đây không phải bệnh và không do côn trùng. Đó là vấn đề canxi bên trong quả.
Khuyến nông Illinois giải thích cơ chế: cây hút canxi cùng nước khi lá thoát hơi nước, nên bất cứ điều gì làm gián đoạn việc hút nước đều đặn đều có thể làm quả thiếu canxi. Danh sách nguyên nhân gồm stress hạn, độ ẩm đất không đều, đất lạnh hoặc úng nước, và lá phát triển nhanh do thừa đạm. Hàm lượng amoni, kali và magiê cao, thường do bón quá nhiều, cũng có thể gây cản trở.
Chậu làm điều này tệ hơn. Khuyến nông Illinois lưu ý rằng vật chứa khô nhanh, nên cà chua trồng chậu dễ bị thối đít quả hơn nếu không tưới đều, và một số hỗn hợp không đất nghèo dưỡng chất. SDSU bổ sung rằng cây trồng chậu trong đất trồng cây có thể cần thêm canxi, vì đất trồng cây có thể không đủ.
Các bước phòng ngừa từ ba nguồn khuyến nông:
- Trộn vôi vào hỗn hợp khi trồng (UW).
- Tưới đều đặn. UW lưu ý vào mùa hè cà chua trồng chậu có thể cần nước hai lần một ngày, nhất là ở chậu nhỏ, và vật chứa sâu hơn có ích nhưng vẫn cần kiểm tra hằng ngày. Nếu không thể tưới thường xuyên như vậy, UW gợi ý dùng vật chứa có bình chứa nước tích hợp, hoặc khoan lỗ thoát nước vài inch phía trên đáy ở thành vật chứa lớn để đáy giữ được lượng nước dự trữ.
- Tránh bón nhiều đạm và phân gốc amoni trong giai đoạn đầu ra quả (Illinois).
- Phủ bề mặt để giữ ẩm đều (SDSU và Illinois).
- Chọn loại ít nhạy cảm hơn. Illinois nêu Celebrity, Mountain Pride và cà chua bi; UW lưu ý loại Roma nhạy cảm hơn nhiều so với loại nhỏ, quả tròn.
Khi quả đã bị thối đít quả, Illinois nói không thể chữa, và xịt canxi qua lá ít tác dụng vì canxi không vào quả tốt. Hãy hái bỏ quả hỏng và tập trung vào việc tưới.
5. Nhiệt, thu hoạch và bảo quản
Vài con số khác từ SDSU áp dụng cho ban công nóng:
- Cà chua phát triển tốt nhất ở nhiệt độ trên 50°F, vì vậy hãy đợi qua đợt sương giá cuối rồi mới đưa ra ngoài.
- Trên 95°F, quả ngừng to ra, có thể không lên màu tốt, và hoa có thể rụng thay vì đậu quả.
- Cần khoảng 30 ngày kể từ khi nở hoa để quả đạt kích thước đầy đủ và bắt đầu chín.
- Đừng cho vào tủ lạnh cà chua đã chín; SDSU nói lạnh làm hỏng hương vị và kết cấu.
6. Điểm chính
- Cà chua hữu hạn ("dạng bụi" hoặc "patio") hợp với chậu nhất; loại vô hạn cần vật chứa lớn hơn xô 5 gallon cùng cọc hoặc lồng đỡ.
- Công thức một cây của Khuyến nông UW là khoảng 25 quart hỗn hợp trồng cây không đất, 1/4 cốc phân tan chậm và khoảng 1 cốc vôi làm vườn cho mỗi 5 gallon.
- Thối đít quả là vấn đề vận chuyển canxi, chủ yếu do tưới không đều, và chậu đặc biệt dễ bị.
- Tưới sâu và đều, phủ bề mặt, và tránh nhiều đạm khi mới ra quả.
- Dự kiến khoảng 30 ngày từ hoa đến quả đủ cỡ, và đừng cho cà chua chín vào tủ lạnh.