Affect ve Effect Farkı: İşte Doğru Kelime Nasıl Seçilir
Affect'i fiil (the delay will affect the launch date), effect'i isim (the delay had a big effect on it) olarak kullanın. Merriam-Webster'a göre affect genellikle fiil, effect genellikle isimdir.
1. Çoğu durumu kapsayan kural
Merriam-Webster bunu şöyle özetler: affect genellikle bir fiildir, effect ise genellikle bir isimdir.
- Affect (fiil): birine ya da bir şeye etki etmek ya da onu değiştirmek. "The delay will affect the launch date."
- Effect (isim): bir şey yapıldığında ya da olduğunda ortaya çıkan değişiklik. "The delay had a big effect on the launch date."
Merriam-Webster'ın affect maddesi ikisini tek satırda bağlar: birini etkileyen bir şeyin onun üzerinde bir etkisi (effect) vardır.
2. Yazarken kullanabileceğiniz hızlı bir test
Boşluktan hemen önceki kelimelere bakın.
- Önüne "the," "an" ya da bir sıfat koyabiliyorsanız effect gerekir. "The effect," "an effect," "a strong effect," "side effects."
- Cümlede eylemi yapan kelimeyse affect gerekir. "This affects," "will affect," "did not affect," "was affected."
Başka bir numara: kelimeyi "influence" (fiil) ya da "result" (isim) ile değiştirmeyi deneyin. "Influence" uyuyorsa affect yazın. "Result" uyuyorsa effect yazın.
3. Öncesi ve sonrası: yaygın iş cümleleri
Önce: The new policy will effect all remote employees. Sonra: The new policy will affect all remote employees. Neden: "will ___ all remote employees" ifadesi, "değiştirmek" ya da "etkilemek" anlamında bir fiil ister.
Önce: We are still measuring the affect of the price change. Sonra: We are still measuring the effect of the price change. Neden: "the ___ of" bir isim ister. "The result of the price change" anlamlıdır.
Önce: The outage didn't effect our customers. Sonra: The outage didn't affect our customers. Neden: "didn't"ten sonra bir fiil gerekir.
Önce: The changes will take affect on Monday. Sonra: The changes will take effect on Monday. Neden: "take effect" isim kullanan sabit bir kalıptır. Merriam-Webster'ın örneği benzerdir: "the law goes into effect next week."
Önce: Sales were negatively effected by the holiday. Sonra: Sales were negatively affected by the holiday. Neden: "were ___ by" edilgen bir fiildir, bu yüzden affected doğrudur.
4. İstisnalar ve ne zaman önemli oldukları
Merriam-Webster görece nadir birkaç istisna sıralar. Bunları tanımaya değer; çoğunlukla karşınıza çıktıklarında kafanızı karıştırmasınlar diye.
Fiil olarak effect. Fiil olarak effect genellikle bir şeyi var etmek ya da gerçekleştirmek anlamına gelir. Merriam-Webster'ın örneği: "the strike effected change within the company." Farka dikkat edin:
- "The new manager affected the team's process." (Yönetici mevcut bir süreci değiştirdi ya da etkiledi.)
- "The new manager effected a new process." (Yönetici yeni bir süreci var etti.)
İş yazışmalarında en sık karşılaşacağınız kalıp "effect change"dir. Emin değilseniz genellikle daha net bir fiil daha iyidir: "The new manager introduced a new process" ya da "brought about change" karışıklık riski olmadan aynı şeyi söyler.
İsim olarak affect. Merriam-Webster, affect isminin ağırlıklı olarak psikolojide, gözlemlenebilir bir duygusal tepki için kullanıldığını belirtir; örneğin "The patient had a flat affect." Bir iş e-postasında buna neredeyse hiç ihtiyaç duymazsınız.
"Numara yapmak" anlamında affect. Sözlük ikinci bir fiil anlamı da verir: bir şeyin sahte bir görüntüsünü vermek. Örneği "He affected a French accent." Bu anlam iş yazışmalarında nadirdir, ama affected sözcüğünün neden "doğal olmayan" ya da "yapmacık" anlamında kullanılabildiğini açıklar.
5. Yanınızda bulundurulacak bir tablo
| Söylemek istediğiniz | Kelime | Örnek |
|---|---|---|
| değiştirmek ya da etkilemek | affect | Rain may affect attendance. |
| sonuç ya da etki | effect | Rain had no effect on attendance. |
| uygulanmaya başlamak | take effect / go into effect | The rule takes effect in May. |
| gerçekleştirmek | effect (resmî) | The board effected several changes. |
| duygusal ifade (psikoloji) | affect (isim) | iş yazışmalarında nadir |
6. Önemli noktalar
- Hemen her iş cümlesinde affect fiildir (değiştirmek ya da etkilemek), effect ise isimdir (sonuç).
- Önüne "the," "an" ya da bir sıfat uyuyorsa effect kullanın; kelime eylemse affect kullanın.
- "Take effect" ve "go into effect", effect ismini kullanan sabit kalıplardır.
- Fiil olarak effect, "effect change"deki gibi bir şeyi gerçekleştirmek demektir; emin değilseniz daha sade bir fiil kullanın.
- Affect ismi esas olarak psikolojiye aittir ve iş e-postalarında nadiren görülür.