Vì sao tuổi Hàn Quốc thay đổi: luật năm 2023

Tuổi Hàn thay đổi vì một đạo luật có hiệu lực từ ngày 28 tháng 6 năm 2023 đã lấy hệ thống tuổi quốc tế làm chuẩn cho các mục đích pháp lý và hành chính. Theo hệ thống đó, bạn 0 tuổi khi sinh ra và chỉ thêm một tuổi vào ngày sinh nhật, thay vì 1 tuổi khi chào đời và già thêm một tuổi vào mỗi ngày 1 tháng 1.

1. Ba hệ thống Hàn Quốc từng dùng

Theo Korea.net, cổng tin tức chính thức của chính phủ, trước cải cách Hàn Quốc dùng ba cách tính tuổi riêng biệt:

• "Tuổi Hàn" (hệ thống truyền thống): em bé được coi là 1 tuổi khi sinh ra, và mọi người thêm một tuổi vào ngày 1 tháng 1, bất kể ngày sinh thực tế.
• Cách tính tuổi theo năm: chỉ đơn giản là năm hiện tại trừ năm sinh, không điều chỉnh theo việc sinh nhật đã đến hay chưa.
• Tuổi tròn năm (quốc tế): bắt đầu tính từ 0 khi sinh ra, và chỉ cộng thêm một năm vào sinh nhật của từng người.

Ba hệ thống này có thể cho ra những con số khác nhau cho cùng một người trong cùng một ngày, điều mà Bộ Lập pháp Chính phủ (Ministry of Government Legislation), khi công bố cải cách, mô tả là nguồn gây nhầm lẫn thực sự về xã hội và hành chính.

2. Luật thực sự đã làm gì

Ngày 26 tháng 6, Bộ Lập pháp Chính phủ thông báo hệ thống tính tuổi quốc tế đầy đủ sẽ có hiệu lực từ ngày 28 tháng 6 năm 2023. Theo bài đưa tin của Korea.net về thông báo này, cải cách yêu cầu sử dụng hệ thống tuổi tròn năm trong các văn bản pháp lý, giấy tờ công và hợp đồng từ nay về sau. Seoul Foreign Portal do Chính quyền Thủ đô Seoul vận hành xác nhận cơ chế cụ thể: từ ngày 28 tháng 6 năm 2023, Đạo luật chung về Hành chính công (General Act on Public Administration) và Bộ luật Dân sự (Civil Act) có hiệu lực để thống nhất cách tính tuổi quốc tế, và cổng thông tin này nêu rõ công thức chính xác:

• Nếu sinh nhật năm nay của bạn chưa đến: tuổi của bạn là (năm hiện tại − năm sinh − 1).
• Từ sinh nhật năm nay trở đi: tuổi của bạn là (năm hiện tại − năm sinh).

Đó chính là hệ thống tuổi quốc tế mà hầu như mọi nơi khác đã dùng. Điểm khác với hệ thống "tuổi Hàn" trước đây của Hàn Quốc là điểm bắt đầu (0 khi sinh ra thay vì 1) và điểm tăng tuổi (sinh nhật thực tế thay vì mỗi ngày 1 tháng 1).

3. Trên giấy tờ, mọi người trẻ đi bao nhiêu

Vì hệ thống tuổi Hàn truyền thống tính trẻ sơ sinh là 1 tuổi, và cộng thêm một tuổi cho mọi người vào ngày 1 tháng 1 chứ không phải vào sinh nhật từng người, nên chênh lệch giữa tuổi Hàn và tuổi quốc tế luôn là 1 hoặc 2 năm, tùy việc sinh nhật của người đó trong năm hiện tại đã qua hay chưa. Bài báo của Korea.net mô tả chính xác điều này: việc thống nhất khiến mọi người Hàn Quốc trẻ hơn một hoặc hai tuổi trên giấy tờ so với "tuổi Hàn" trước đây, vì luật chuyển mọi cách nhắc đến tuổi trong pháp lý và chính thức sang công thức quốc tế nêu trên.

4. Vì sao đây là thay đổi pháp lý, không phải văn hóa

Cần nói chính xác về phạm vi, vì điểm này hay bị nhòe đi trong các lời giải thích thông thường. Theo cả bài của Korea.net lẫn mô tả của Seoul Foreign Portal về Đạo luật chung về Hành chính công và Bộ luật Dân sự, cải cách thống nhất tuổi cho mục đích pháp lý và hành chính: hợp đồng, giấy tờ chính thức và hành chính công. Cải cách không xóa bỏ phong tục tính tuổi Hàn truyền thống như một tập quán xã hội hay văn hóa; người Hàn vẫn có thể nhắc đến "tuổi Hàn" một cách thân mật trong trò chuyện. Điều thay đổi là con số nào có giá trị pháp lý trên một mẫu đơn, một hợp đồng, hoặc trong một luật hay quy định dựa trên độ tuổi.

5. Nơi các quy định theo độ tuổi vốn đã dùng chuẩn khác

Một sắc thái đáng biết: một số luật Hàn Quốc, đặc biệt là về rượu, thuốc lá và một số quy định về điều kiện theo độ tuổi, từ rất lâu trước cải cách năm 2023 đã dùng "tuổi theo năm dương lịch" (năm hiện tại trừ năm sinh, không điều chỉnh theo ngày sinh chính xác), chứ không phải tuổi Hàn truyền thống hay tuổi quốc tế mới được thống nhất. Tác động chính của luật năm 2023 là thống nhất mặc định chung dùng trong hợp đồng và giấy tờ pháp lý hằng ngày về hệ thống quốc tế; vẫn nên kiểm tra cách diễn đạt cụ thể của từng quy định theo độ tuổi ở Hàn Quốc, vì tuổi theo năm dương lịch vẫn được áp dụng trong một số đạo luật nhất định.

6. Điểm chính cần nhớ

• Trước ngày 28 tháng 6 năm 2023, Hàn Quốc dùng ba hệ thống tuổi chồng chéo: "tuổi Hàn" truyền thống (1 khi sinh ra, +1 vào mỗi ngày 1 tháng 1), tuổi theo năm dương lịch (năm hiện tại trừ năm sinh) và tuổi quốc tế (0 khi sinh ra, +1 vào mỗi sinh nhật).
• Cải cách của Bộ Lập pháp Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 28 tháng 6 năm 2023, đã thống nhất tuổi pháp lý và hành chính theo hệ thống quốc tế thông qua Đạo luật chung về Hành chính công và Bộ luật Dân sự.
• Theo chuẩn mới: tuổi của bạn là (năm hiện tại − năm sinh − 1) trước sinh nhật năm nay, và (năm hiện tại − năm sinh) từ sinh nhật trở đi.
• Cải cách khiến mọi người trẻ hơn một đến hai tuổi trên giấy tờ chính thức, nhưng nó thay đổi mặc định pháp lý, không phải tập quán xã hội truyền thống là nhắc đến "tuổi Hàn" một cách thân mật.