Karışık Alıştırma: Soru Türlerini Karıştırmak Neden Etkili?

Karışık alıştırma (interleaved practice), farklı türdeki soruları türüne göre gruplamak yerine tek bir sette karıştırmak demektir. Her sorunun hangi yöntemi gerektirdiğine kendiniz karar vermek zorunda kaldığınız için, psikolog Doug Rohrer'ın yürüttüğü sınıf çalışmaları bu yaklaşımın matematik öğrenimini artırdığını buldu.

1. Bloklu ve karışık alıştırma, sade anlatımla

Bloklu alıştırma: Hepsi aynı yöntemi kullanan art arda on soru; örneğin Pisagor teoremi dersinden hemen sonra on Pisagor sorusu çözmek.

Karışık alıştırma: Aynı türde sorular, ama arka arkaya gelen sorular farklı yöntemler gerektirecek şekilde karıştırılmış. Bir soru eğim ister, sonrakinde grafik gerekir, bir sonrakinde başka bir formül.

Rohrer, Dedrick ve Stershic'in 2015 tarihli makalesi, blokların gizli zayıflığına dikkat çeker: her soru az önce bitirdiğiniz dersle ilgili olduğunda, soruyu okumadan önce hangi stratejiyi kullanacağınızı zaten bilirsiniz. Karışık alıştırma bu ipucunu ortadan kaldırır. Her soruya bakıp türüne karar vermeniz gerekir; kapsamlı bir sınavda ya da sonraki bir derste olan tam da budur.

2. 2015 sınıf çalışması ne buldu?

Bu deneyde 126 yedinci sınıf öğrencisi üç ay boyunca aynı alıştırma sorularını çözdü. Tek fark düzendi: bazı beceriler olağan bloklarla, bazıları karışık sırayla çalışıldı. Alıştırma aşaması bir tekrar oturumuyla bitti, ardından öğrenciler 1 gün veya 30 gün sonra önceden duyurulmayan bir teste girdi.

Karışık alıştırma her iki testte de daha yüksek puan getirdi. Bildirilen etki büyüklükleri, bir gün sonraki test için 0,42, 30 gün sonraki test için 0,79 oldu. Fark bir ay sonra daha büyüktü; bu da karışık alıştırmanın en çok, sınav günü geldiğinde hâlâ bildiklerinizi etkilediğini düşündürüyor.

3. Daha büyük bir deneme ne buldu?

Rohrer, Dedrick, Hartwig ve Cheung'un 2020 tarihli çalışması fikri çok daha büyük ölçekte test etti. Önceden kaydedilmiş, kümelere göre rastgeleleştirilmiş kontrollü bir denemeydi ve 54 yedinci sınıf matematik sınıfı katıldı. Dört ay boyunca sınıflar belirli aralıklarla ya karışık ya da bloklu ödevleri tamamladı; ardından iki grup da aynı karışık tekrar ödevini yaptı.

Bir ay sonra öğrenciler önceden duyurulmayan bir teste girdi. Karışık gruptaki öğrenciler yüzde 61, bloklu gruptakiler yüzde 38 puan aldı; fark 23 yüzde puanıydı ve etki büyüklüğü 0,83'tü. Öğretmenler uygulamayı özel bir eğitim almadan yürüttü ve sonuçları öğrenmeden önce doldurdukları anonim ankette karışık alıştırmayı desteklediklerini belirtti. Yine de yazarlar önemli çekincelerin sürdüğünü not ediyor; yani bu güçlü bir kanıttır, son söz değil.

4. Ders kitabınız bunu neden büyük olasılıkla yapmıyor?

Aynı araştırma grubu, ders kitaplarının soruları gerçekte ne sıklıkla karıştırdığını saydı. 2020 tarihli bir makalede, altı tipik matematik kitabındaki 13.505 alıştırma sorusunu incelediler ve yalnızca yüzde 9,7'sinin karışık olduğunu buldular. Bu, okul günü başına yaklaşık bir iki karışık soru demek.

Dolayısıyla yalnızca verilen bloklu setleri çözerseniz, bu denemelerde en etkili bulunan alıştırma türünden muhtemelen çok az alıyorsunuz. Çözüm ise kendi başınıza yapabileceğiniz bir şey.

5. Neden yaparken daha kötü hissettiriyor?

Karışık alıştırma o anda daha zordur. Alıştırma sırasında daha fazla soruyu yanlış yaparsınız, çünkü artık eskiden atladığınız bir karar vermektesiniz. Bu, bloklu alıştırmayı daha verimli gösterebilir. Yukarıdaki denemeler öğrenmeyi sonradan yapılan, önceden duyurulmayan testlerle ölçtü ve karışık alıştırma tam orada öne geçti. Zorlu geçen bir alıştırma oturumu yöntemin işlemediğinin işareti değildir.

6. Kendi ödevlerinizi nasıl karıştırırsınız?

1. Öğretmeniniz verildiği gibi not veriyorsa önce verilen soruları bitirin.
2. Karışık bir tekrar seti hazırlayın. Son birkaç bölümden ya da üniteden ikişer üçer soru alın ve yan yana gelen iki sorunun aynı yöntemi kullanmayacağı şekilde karıştırın.
3. Çözmeden önce soru türünü adlandırın. Her sorunun yanına "eğim", "denklem sistemi" veya "yüzde" gibi tek kelimelik bir etiket yazın. Karışık alıştırmanın eğittiği beceri, stratejiyi seçmektir.
4. Cevapları her sorudan sonra değil, tüm setten sonra kontrol edin; böylece cevap anahtarından bir bölümün hangi yöntemi istediğini tahmin edemezsiniz.
5. Eski konuları karıştırmaya devam edin. Bir ay önceki bir soru türü de bugünün setine aittir. Bu, her becerinin tekrarını birçok güne yaymanızı da sağlar.

Bu yöntem, benzer görünen ama farklı yöntemler gerektiren sorulara sahip konularda, örneğin matematik, fizik ve kimyada en iyi sonucu verir. Buradaki çalışmaların hepsi matematik üzerineydi; bu yüzden diğer konuları test edilmiş bir sonuç değil, makul bir genişletme olarak görün.

7. Örnekle alıştırmayı karıştırmaktan farkı

Çözümlü bir örneği okumakla kendi başınıza soru çözmeyi dönüşümlü yapmayı öneren tavsiyeler duymuş olabilirsiniz. Bu farklı bir fikirdir. O, nasıl alıştırma yaptığınızı (bir çözümü incelemek ya da çözüm üretmek) karıştırır. Bu çalışmalarda sınanan karışık alıştırma ise ne alıştırma yaptığınızı karıştırır: aynı sette farklı türde sorular.

8. Önemli çıkarımlar

• Karışık alıştırma, art arda gelen sorular farklı stratejiler gerektirsin diye farklı türde soruları karıştırır.
• 126 yedinci sınıf öğrencisiyle yapılan 2015 sınıf çalışmasında karışık alıştırma bloklu alıştırmayı geride bıraktı; 30 gün sonra avantaj daha büyüktü.
• 54 sınıfla yapılan 2020 denemesinde karışık alıştırma yapan öğrenciler, bir ay sonraki sürpriz testte yüzde 61'e karşı yüzde 38 puan aldı.
• Altı tipik matematik kitabındaki soruların yalnızca yüzde 9,7'si karışıktı; bu yüzden karışık setleri çoğunlukla kendiniz hazırlamanız gerekir.
• Çözmeden önce her sorunun türünü etiketleyin ve sonraki test sonuçları iyileşirken alıştırmanın daha zor hissettireceğini bekleyin.